Sprzęt laboratoryjny: podstawowe wyposażenie laboratorium i do czego służy
Sprzęt laboratoryjny to zarówno drobne szkło i pipety, jak i urządzenia, które pracują w laboratorium latami: chłodziarki, cieplarki, suszarki, komory laminarne czy wirówki. To właśnie aparatura decyduje o tym, jakie badania można wykonać i jak powtarzalne będą wyniki. Poniżej porządkujemy podstawowe grupy urządzeń i podpowiadamy, od czego zacząć planowanie zakupu.
Przechowywanie w niskiej temperaturze
Niemal każde laboratorium potrzebuje miejsca do przechowywania odczynników, próbek lub leków w kontrolowanej temperaturze. Chłodziarka laboratoryjna różni się od domowej lodówki stabilną regulacją, wymuszonym obiegiem powietrza i alarmami przekroczenia temperatury. Do leków i szczepionek przeznaczone są chłodziarki farmaceutyczne, do substancji łatwopalnych — chłodziarki z zabezpieczonym wnętrzem.
Niższe temperatury zapewniają zamrażarki laboratoryjne, a do długotrwałego przechowywania materiału biologicznego służą zamrażarki ultraniskotemperaturowe, pracujące do około −86 °C. Największe kolekcje próbek przechowuje się w ciekłym azocie, w zbiornikach i biobankach LN₂.
Praca w kontrolowanej temperaturze: cieplarki, inkubatory, suszarki
Cieplarka laboratoryjna utrzymuje stałą temperaturę powyżej otoczenia i służy przede wszystkim do inkubacji w mikrobiologii. Gdy temperatura procesu jest bliska temperaturze pomieszczenia lub niższa, potrzebny jest inkubator z chłodzeniem, a do hodowli komórkowych — inkubator CO₂, który kontroluje także stężenie dwutlenku węgla i wilgotność.
Suszarka laboratoryjna pracuje w wyższych temperaturach i służy do suszenia szkła, próbek i oznaczania wilgotności. Sterylizator na suche gorące powietrze sterylizuje szkło i narzędzia metalowe. Szafy termostatyczne utrzymują stałą temperaturę na przykład przy oznaczaniu BZT, a komory klimatyczne kontrolują jednocześnie temperaturę i wilgotność w testach stabilności.
Bezpieczna praca: komory laminarne i dygestoria
Komora laminarna chroni próbkę przed zanieczyszczeniem dzięki przepływowi powietrza przez filtr HEPA. Przy pracy z materiałem biologicznym potrzebna jest komora bezpieczeństwa biologicznego klasy II, która chroni także osobę pracującą i otoczenie. Osobną grupą są komory PCR do przygotowywania reakcji bez zanieczyszczenia materiałem genetycznym.
Przy pracy z substancjami chemicznymi i ich oparami podstawowym zabezpieczeniem jest dygestorium. Wersje wyciągowe odprowadzają powietrze na zewnątrz budynku, bezwyciągowe oczyszczają je w filtrach dobranych do stosowanych substancji.
Rozdzielanie próbek: wirówki laboratoryjne
Wirówka laboratoryjna rozdziela składniki próbek siłą odśrodkową. Mikrowirówki obsługują małe probówki, wirówki niskoobrotowe — większe objętości, na przykład w preparatyce krwi, a wysokoobrotowe pozwalają osiągnąć duże przyspieszenia. O przydatności wirówki decyduje przede wszystkim dostępny wirnik i adaptery do używanych naczyń oraz ewentualne chłodzenie.
Od czego zacząć zakup aparatury
Zacznij od listy badań i procesów, a nie od nazw urządzeń. Dla każdego etapu pracy zapisz potrzebną temperaturę, liczbę i rodzaj próbek, wymagania bezpieczeństwa oraz to, czy wyniki muszą być dokumentowane. Taka lista szybko pokaże, które urządzenia są niezbędne od razu, a które można dokupić później.
Przy porównywaniu ofert zwracaj uwagę nie tylko na cenę urządzenia, ale też na akcesoria, dostawę, montaż, przeglądy i dostępność serwisu. Jeśli nie wiesz, jaki typ urządzenia wybrać, opisz zastosowanie w zapytaniu — dobierzemy aparaturę i przygotujemy ofertę na cały zestaw.
Twoja lista przed zakupem
- Lista badań i procesów, które laboratorium będzie wykonywać.
- Wymagane temperatury, liczba próbek i formaty naczyń.
- Wymagania bezpieczeństwa: materiał biologiczny, substancje chemiczne, łatwopalne.
- Miejsce, zasilanie, instalacje oraz zakres dokumentacji i serwisu.
